Bonn-een tandje bij steken !

tandje bijsteken is meer dan nodig!

De voorbije week fietste ik samen met 350 vrijwilligers naar de klimaattop in Bonn. Onderweg passeerden we langs de zware industrie van de Brusselse kanaalzone, de topnatuur en kleinschalige landbouw in Limburg, maar ook 2 verwoestende bruinkoolmijnen van Eschweiler & Hambach waarvoor enorme opp bos zijn verdwenen. Het was een bont allegaartje van schoolkinderen, studenten, jonge koppels, midlifers en gepensioneerden. Allen hebben ze hetzelfde doel: een klimaatneutrale planeet met toekomst.

Onze groep dikte tijdens de grote mars op zaterdag 4 november aan tot om en bij de 25000 demonstranten.  De mars zelf stond in teken van de energiewende, weg van fossiel. Eén krachtig signaal opdat Bonn niet zomaar een top in de marge is, maar 1 waarvan we achteraf kunnen zeggen … het was een mijlpaal. De ambitieze doelstellingen van Parijs werden eindelijk concreet.

Duitsland is het land waar de energiewende van kracht is maar waar een 40% van de energie nog wordt opgewekt door vervuilende koolcenrales. 1/3 van de energie komt er uit wind- & zonne energie.  De bruinkoolmijn in Hambach is zo groot als de stad Brussel. Er is geen plaats symbolischer. Een litteken van het landschap, een schandvlek voor deze tijd. Maar … euro’s vol roet zijn vandaag meer waard dan propere lucht, een gezonde leefomgeving, lokale landbouw, …

Hoog tijd dus om de bedrijfsleiders, politici en andere machtigen der aarde een schop onder hun gat geven. De roep om een versnelling hoger te schakelen klinkt steeds luider! Bonn moet de ambitie hebben om te realiseren wat in Parijs niet is gelukt. De uitvoering van het Parijs akkoord moet eindelijk ernstig worden genomen. Als gastland is dit de ideale moment voor Duitsland om echt werk te maken van de fossiele uitstap.

Als je alleen nog maar kijkt naar het enthousiasme die een organisatie als climate express an de dag legt, het mobiliserend succes  om honderden Belgen naar Bonn te brengen,.. Burgers zetten politici en beleidsmakers steeds vaker onder druk (de klimaatzaak, carbon ALT delete,… Demonstraties worden groter, frequenter en zo ook de roep naar een klimaatneutrale samenleving.

Maar burgers doen meer dan enkel mobiliseren voor een klimaatmars, of actie, ze nemen zelf initiatief en proberen onze planeet beetje bij beetje te veranderen. Energiecoöperatieven als Denderstroom, voedselteams, fietskoerierbedrijven, …

..Copenhagen,..,Parijs, Marrakech, Bonn, volgend jaar Katowiece,.. Hoeveel discussierondes moeten er nog volgen. Hoeveel orkanen, droogtes, overstromingen, smeltende ijskappen, klimaatvluchtelingen, mislukte oogsten,.. om die donkere olie, kool, (schalie)gas, nucleaire dollar’s & Euro’s in te wisselen voor een leefbare en gezonde planeet. De nieuwsberichten, beelden van de laatste maanden zeggen voldoende er moet nu iets gebeuren, Bonn is dan wel een zogenaamde kleine COP, laat het geen maat voor niets zijn. Fuji het eigenlijke gastland van de COP draagt als één van de eersten de gevolgen van de klimaatopwarming (het land ligt slechts 2m boven de zeespiegel).

Hoe gaan wij als België, Vlaanderen, Wallonië, Brussel onszelf gaan presenteren in Bonn?
Ons landje met de verschillende bestuursniveau’s zou net een voorbeeld moeten zijn voor de andere naties. Hoe compromissen maken en tot een ambitieus beleid komen. Een kans  om eens positief in beeld te komen. Maar helaas is het vaak anders..
Mevr Schauvlieghe, Meneer Tommelein, Mevr. Marghem, …, ..,
Toon aan de wereld in Bonn dat we met ons landje wel degelijk een plaats hebben als het centrum van Europa, dat we een leidende economie zijn, innovatie vooropstellen toon  durf en toekomstvisie ! Laat ons als Belg, Vlaming, Brusselaar, Waal trots zijn.…,

23120381_1521281714624205_3773562039410907245_o

 

Advertenties

Bonn-Blijven Trappen

bonn
Morgen vertrekken we met 350 fietsers naar de klimaattop, in Bonn
. Een fietstocht van 3 dagen over +/- 280 km brengt ons naar Bonn.
Uitzwaaien kan op het startevent morgen op de Tour & Taxi site in Brussel.
Waarom weer op de fiets voor het klimaat?
Omdat het meer dan nodig is !
Nieuwsberichten genoeg, een orkaan hier, een tropische storm daar, bosbranden, droogtes,..
Het zoveelste nieuwsbericht dat we achterophinken om de klimaatdoelstellingen te halen. Klimaat dat veel te weinig op de politieke agenda staat en eerder wordt bekeken als een marketing dan een effectief probleem waar we nu als samenleving iets aan moeten doen, de handschoen voor moeten opnemen, ga zo maar door !
 
Daarom moeten we blijven mobiliseren voor het klimaat, als drukkingsmiddel om moedige en hoognodige beslissingen te nemen voor de toekomst van onze planeet! Want het is nu dat we moten handelen, niet binnen 10, 20 of 50j maar nu, & het kan.
Het is niet 1 oplossing, maar burgers, bedrijven en politici die samen moeten werken en handelen voor een (klimaatneutrale) samenleving.
Dus daarom blijven trappen blijven fietsen Nu naar Bonn, over 2 weken bij de mobilisatie ACT NOW tot België, Europa, de wereld klimaatneutraal is.

Fiets door Europa en zie: België raakt achterop in klimaatpeloton

Lander Wantens (1)
Foto JP Swirko

Lander Wantens (25) fietste afgelopen zomer tot in Tsjernobyl, op zoek naar klimaatoplossingen. Hij is voorzitter van Groen in Aalst en blogt op www.buitenlander.blog

De voorbije zomer heb ik 7000 kilometer door Europa gefietst. Op zoek naar voorbeelden van wat ook een Belgische groene toekomst zou kunnen zijn. Fietsend door Slovenië, zei een inwoner van Celje me: “We hebben begrepen dat gelijkwaardige infrastructuur en investeringen voor auto, openbaar vervoer, fietser en voetganger de toekomst zijn van onze samenleving”. Slovenië en de hoofdstad Ljubljana tonen aan dat je als samenleving op zeer korte tijd een omslag kan maken. Laten we dit – de mobiliteitsreeks in deze krant, ‘Halte Stad’, voor ogen – ook in België doen: kiezen voor een snellere betonstop, betere inrichting van ons ruimtegebruik, een snellere omslag naar klimaatneutrale steden.

In Kopenhagen zijn fietspaden breder dan de autowegen en hebben fietsers voorsorteerstroken, fietsbruggen. In het Zweedse Vaxjo is klimaatneutraliteit zelfs geen politiek issue meer, want alle acht partijen ter linker- en rechterzijde willen de stad zo snel mogelijk klimaatneutraal maken.

In Freiburg (Duitsland), de stad waar de zonnepanelenmarkt geboren is, produceren huizen meer energie dan ze verbruiken (ecoplushuizen). In de Vaubanwijk werd bewust gekozen voor ecoplus, passief- & laagenergiewoningen. Auto’s zijn verbannen naar parkeertorens met een groendak of zonnepanelen. Fietsers, voetgangers en openbaar vervoer krijgen overal voorrang. Geveltuinen, parkjes en openbare ruimte zorgen voor zuurstof, CO2 opslag, en een aangename woonomgeving. En met dit alles is er ook eco-toerisme naar de stad op gang gekomen. Want zeg nu zelf, het is toch veel fijner om te kunnen uitpakken met “meest klimaatvriendelijke stad”, dan met “stad met de langste file”?

Mijn fietstocht bracht me ook naar Tsjernobyl, waar 31 jaar na de ontploffing van reactor 4 je de spookstad Prypyat en omliggende doodse dorpen kan bezoeken. De mensenketting tussen Tihange en Aken van voorbije zomer toont aan dat het draagvlak voor kernenergie wegkwijnt. Als je de veiligheidszone van 30 km rond de Tsjernobyl centrale ziet waar geen menselijk leven meer mogelijk is, waar bosbranden en de straling die daarbij vrijkomt tot honderden kilometers ver te meten valt, waar schooltjes halsoverkop verlaten werden, dan besef je pas echt hoe Freiburg, Slovenië of Denemarken voor de toekomst gekozen hebben, terwijl de centrales van Doel en Tihange het verleden zijn en hun houdbaarheidsdatum al lang overschreden hebben. Willen we dan écht blijven spelen met deze tikkende tijdbom en het risico lopen dat een stad als Antwerpen een spookstad dreigt te worden?

Al te vaak verstopt België zich achter uitvluchten om toch maar vast te houden aan technologieën en oplossingen die tot het verleden behoren. De recente orkanen en bijhorende overstromingen in de VS en de Caraïben tonen opnieuw aan wat de gevolgen zijn van pover klimaatbeleid. Klimaat stopt niet aan een gemeente-, gewest- of landsgrens. Maar dat is geen excuus om bij de pakken te blijven neerzitten. Willen we echt de fossielen award voor slechtste leerling van de klas blijven verzamelen op internationale klimaatconferenties? Willen we echt dat de volgende generaties ons later ons gebrek aan politieke moed of doorzettingsvermogen verwijten? Het is tijd dat onze ministers, staatssecretarissen, burgemeesters en schepenen kiezen voor de toekomst.

De toekomst is hier. Je kan er zelfs gewoon met de fiets heen. Initiatieven als Energent, Climate Express, verpakkingsvrije winkels,… tonen aan dat veel jongeren niet langer de kat uit de boom willen kijken, maar zelf initiatief nemen. Wij kunnen de generatie worden die ervoor zorgt dat op onze planeet nog miljoenen jaren leven mogelijk is. In plaats van te klagen dat het te moeilijk, te ambitieus, te laat is om naar een klimaatneutrale samenleving te evolueren, moeten we de handschoen opnemen. Meer doen, meer mensen overtuigen, meer drukking zetten op conservatieve krachten. Laten we van klimaatactie een voortdenderende trein maken die niet meer te stoppen is.

 

Opinie @ demorgen

Zweden

 

Zweden

Het land van IKEA, elanden, meertjes, en prachtige groene bossen.

DSC_0805
Ook is Zweden zeer gekend voor duurzaamheid en milieu. Een groot deel van de energie komt van waterkracht en biomassa, uit de eigen bossen. As is er ook nog een deel nucleaire energie.

Op vlak van sorteren en afval zijn de Zweden zeer strikt. Zo is er net als in Denemarken en Finland statiegeld op blikjes en petflessen, wat er voor zorgt dat je deze helemaal niet in het straatbeeld ziet. Deze vormen vaak een bron van inkomsten voor inwoners die ze verzamelen en zo soms hun boterham verdienen.
Ook het betalen voor plastic zakjes ipv deze zomaar mee te geven in de supermarkt is hier overal ingeburgerd.

In Zweden ben ik vertrokken in Stockholm, de hoofdstad. Het is ook de eerste stad die de eu green capital award heeft gewonnen. Dit was in 2010 en was een beloning voor de jarenlange inspanningen op vlak van milieu en duurzaamheid.
De stad heeft deze prijs gebruikt om zichzelf sterk in de kijker te zetten en om te netwerken met andere steden. De inwoners mochten een groene resolutie opstellen en er werd een ‘green hero’ genomineerd.
Stockholm baseert zich ook op 4 duurzaamheidsprincipes. Sociaal, ecologisch, economisch en democratisch.

Dit houdt in dat de stad rekening houd met sociaal zwakkeren en kinderen, dat burgers inspraak krijgen en duurzaamheid wordt geïntegreerd in alle beleidsdomeinen ipv dit als een apart begrip te zien.
Stockholm zet zeer sterk in op openbaar vervoer, fietsers en voetgangers. Zo is de fietsinfrastructuur, met brede fietssnelwegen dwars door de stad, voorsorteerstroken en lichten op ooghoogte te vergelijken met Kopenhagen. Ook beschikt het over een zeer goed fietsendeelsysteem. Dit alles maakt dat het fietsgebruik in 10 jaar met meer dan 70% gestegen is. Vervoer in de stad gebeurt ook veel vaker door fietskoeriers dan door auto’s en brommertjes.

Ook het openbaar vervoer met een sterk uitgebouwd metro en busnetwerk maakt stockholm een waar voorbeeld. De transitie van diesel en benzine naar biobrandstof en electrische bussen is er vollop ingezet. Ook geveltuinen en gevelbekledingen zijn geen zeldzaamheid in Stockholm. Het vele water van het fjord in combinatie met de enorme hoeveelheid parken maken de stad ook echt blauw én groen.

De stad wil fossielvrij zijn tegen 2040 en een aantal wijken tegen 2030. Verwarming van de stad gebeurt voor 80% dmv een warmtenet dat reeds sinds de jaren 50 aanwezig is. Hiernaast probeert de stad ook het principe smart city te implementeren. Zo zijn er slimme verkeerslichten, afstemming van het openbaar vervoer, is er een groot netwerk van mobiele data,… Als je voorbeelden van milieu en duurzaamheid bekijkt staat Stockholm steeds in het koppeloton.

Naast de zoektocht voor milieu – inspanningen ben ik ook wat cultuur gaan opsnuiven in het museum van modern art. Het bekende Vasa – museum genoemd naar het schip had ik bij een vorig bezoek reeds gezien. Ook al is het mijn derde keer hier, toch sta ik weer versteld van de mooie oude stad langs het water en haar vele gezellige plekjes.

Na stockholm ben ik geleidelijk aan richting denemarken beginnen fietsen via de vele meertjes, grindweggetjes en bossen. Dit resulteerde in enkele prachtige campeerlocaties, met bijbehorende kampvuurtjes. Een meet up met Bryan uit Aalst, een zelf gevangen avondmaal aan een van de meertjes en een wekker die bestond uit enkele edelherten die tegen mijn tent kwamen schuren. Heerlijk om tot rust te komen en te genieten van de natuur. Ik besloot bijna om even te verdwalen en er te blijven.

In het Zweedse binnenland, voornamelijk langs het meer van Karlstad, heb je ook enkele ecovillages. Dit zijn dorpjes met gemeenschappen die op een volledig ecologische manier leven. Jaarlijks houden ze ook een soort ontmoetingscongres in een van de villages.

IMG_2605

In het zuiden ben ik via Vaxjo gepasseerd. De stad claimt de groenste van de Eu te zijn. Ze zijn dit jaar ook genomineerd voor de green leaf award 2018 in de categorie steden < 100 000 samen met Leuven.
Het was in 19991 de eerste stad die zichzelf het doel stelde om fossielvrij te worden.
Het doel is om in 2030 volledig fossielvrij te zijn.
Momenteel komt een kwart van de energie uit biomassa ( deze is afkomstig van houtafval binnen een straal van 100km). 90% van de stad wordt hiermee ook verwarmd dmv een warmtenet. De overige energie komt van hydro, wind, zon en een deel import van het Zweedse energienet.
De stad beschikt ook over een uniek eco budget voor transport, energie en afvalbeheer.
Momenteel is de co2 uitstoot per inwoner 2.4 ton per jaar. Vergeleken met de nulmeting in 1993 is deze reeds 48 % gedaald.
Het zijn niet enkel de groenen maar alle partijen die van vaxjo de eerste groene stad willen maken, ook alle andere partijen hebben hierover een consensus bereikt. Klimaatneutraliteit is hier geen politiek issue maar een vanzelfsprekendheid.
Naast energie werkt de stad aan een uitbreiding van het fietspadennetwerk, worden kinderen op school opgevoed met milieu- en klimaatwaarden en worden nieuwe huizen van hout en passief gebouwd.

Na nog even het lokale festival te hebben meegepikt ben ik vertrokken voor mijn laatste twee fietsdagen op Zweedse bodem. Een zeer stevige tegenwind afgewisseld met de nodige regenbuitjes maakten deze een pak lastiger dan eerst gedacht. Maar een prachtige overnachtingsplek in een haventje en de bijhorende zonsopgang hebben dit meer dan goed gemaakt.

IMG_2620

Nu op naar mijn laatste grote stop: Kopenhagen.

De Baltische staten en Finland

De Baltische staten & Finland

IMG_2174

Met Vilnius heb ik de eerste van drie Baltische hoofdsteden bezocht.
De 3 landen, Litouwen, Letland en Estland hebben een onderlinge connectie. Zo hebben ze in 1990 een mensenketting gevormd die de 3 hoofdsteden verbond. 2.2 miljoen mensen namen deel aan deze actie om 500 km te overbruggen met als boodschap 3 vrije staten.

IMG_2102

De mensenketting in België twee maand terug van Tihange naar Aachen deed me hier wat aan denken.

Vilnius is een mooie aangename stad met een gezellig oud centrum, veel groen en hier en daar een fietspad; zei het als wat witte strepen op een voetpad getrokken. De auto is echter nog zeer duidelijk koning.

IMG_2104

Wel interessant om zien was een alternatieve wijk met eigen regels en zelfs een plek waar je een stempel voor je paspoort kan halen.

IMG_2091.JPG

Op energievlak is Litouwen niet erg vooruitstrevend, al heeft het recent zijn oude kerncentrale gesloten. Misschien iets waar wij Belgen een voorbeeld aan kunnen nemen? Het land heeft bovendien redelijk wat windmolens (en ook meer dan voldoende wind, zeker langs de kustlijn, ik kan het weten).


Een schiereiland met natuurlijke duinengordel tot wel 65 meter hoog vormt een natuurlijke bescherming tegen stijging van zeespiegel. De kust is er bijna volledig natuurlijk en de duinen kunnen er nog bewegen. Geen Atlantic Wall zoals bij ons.
Heerlijk fietsen kan je er langs het afgescheiden fietspad in het gezelschap van vosjes, herten, hazen,..


In klaipeda heb ik een kantoor bezocht met overal zonnepanelen. Hierna ben ik naar Riga toe gefietst, tochtje van 325 km, kleine uitdaging maar ging vrij vlot met gemiddelde van 25, via wegenwerken grondwegen en langs zand. Daar heb ik Hans ontmoet , een studiegenoot die een deel zou meefietsen

Letland met riga als hoofdstad heeft nog meer wind, maar weinig tot geen windmolens. Riga zelf is ook mooie oude stad maar nog een pak autoverkeer, hier en daar wel een stuk fietspad maar dat stopt dan plots.  Nochtans kennen ze hier iets van fietsen, getuige een heus fietsmuseum met enkele zeer oude exemplaren waarop ik vast niet zo ver zou geraken als op mijn eigentijdse exemplaar.

Wel heel veel bos en groene ruimte, de industrie heeft hier nog geen alleenheerschappij.
Opmerkelijk was een rivier waar prik en paling wordt gevangen door middel van een dam met fuiken.

IMG_2259

Via de kust met een stevige zijwind zijn we naar Estland gefietst. Onderweg ook een gezin gepasseerd, ook de kindjes hadden hun eigen trekkingfietsje.

IMG_2257
In Parnu heb ik een verpakkingsvrije winkel gezien. Onze zeeën en waterlopen drijven vol afval en plastic. Minder verpakking en bijbehorend afval is een van de manieren om onze oceanen weer proper te maken.

Onderweg ook een aangenaam kampeerhutje bezocht waar wat houtblokken en een bijl lagen. Meteen sloeg de vonk over en werd de timmerman in ons wakker, het hout werd gekliefd voor een kampvuurtje en de hevige wind was snel uit onze kleren.


Op de weg naar Tallinn kwamen we zowaar plots langs een nieuw te bouwen ecoduct . Ook een gevel vol zonnepanelen ontsprong niet aan ons oog.

IMG_2327

Talinn zelf is een zeer mooie antieke stad me als uitschieter de oude industriële wijk die is omgetoverd tot gezellige buurt met cafeetjes, restaurants en een druk nachtleven. Een goede mix tussen behoud van het oude industriële verleden en nieuwe invulling. Ook zag je heel wat fietstaxi’s om de toeristen op een ecologische manier door de stad te vervoeren.

Uit Talinn heb ik de boot genomen naar Helsinki en Scandinavië. Na afscheid te hebben genomen van Hans was ik weer op mezelf aangewezen.

IMG_2381
In Helsinki aangekomen zag je onmiddellijk het verschil in fietsinfrastructuur, overal fietspaden, fietssnelwegen, signalisatie op ooghoogte van de fietser,… Een hemelsbreed verschil met de afgelopen weken!

Op mijn verjaardag heb ik een afspraak gemaakt met iemand van de Finse Groenen. Dit om meer te weten te komen over het project van het basisinkomen, het Finse onderwijssysteem en wat hun inspanningen naar klimaat toe zijn.
Bij de integratie van nieuwe mensen voorzien ze een cursus over klimaat. Tot hun 16e zit iedereen samen in de klas en zijn er geen gescheiden trajecten zoals bij ons. Dit om een meer homogene groep te krijgen waarbij de sterkeren de ‘zwakke’ leerlingen helpen en je geen te grote verschillen krijgt. Ook gaan kinderen naar de dichtstbijzijnde school in hun woonplaats en bestaan er amper privéscholen. Na zuid Korea hebben de Finnen het beste onderwijssysteem. Willen we dat de nieuwe generaties de planeet beheren en beschermen, dan is goede educatie en onderwijs de eerste stap. Een leraar wordt in Finland dan ook met heel veel aanzien bejegend.

Dan het basisinkomen. Finland haalde begin dit jaar de wereldpers met de lancering van een proefproject rond basisinkomen. Een 2000 tal mensen krijgen 2 jaar lang een basisinkomen van 550 euro. Dit moet de werkloosheidsuitkering vervangen en maken dat mensen met een andere instelling op de arbeidsmarkt komen. Geen ondraaglijke onzekerheid, prestatiedruk of een regen aan afwijzingen. Iedereen weet zich verzekerd van een minimaal vast inkomen en kan dit dan gaan aanvullen met aangepaste jobs die zorgen dat de mensen gelukkiger en juist productiever worden.

Kritische stemmen zeggen dat dit de overheid veel geld zal kosten. Voorstanders menen echter net minder omdat de mensen zo sneller gaan werken ipv thuis te zitten en zich zo nuttiger maken tov de maatschappij. De lokale Groenen hebben een systeem uitgewerkt waarbij je op een aanvullend loon 40 procent belastingen betaald en bij een inkomen van meer dan 5000 per maand naar een trap van 48% gaat. Dat klinkt veel maar de Finnen krijgen daar ook heel veel voor terug, denk alleen maar al aan het toponderwijs.

De grote autowegen in Helsinki worden heraangelegd en vervangen door kleinere straten een groot deel van de oppervlakte wordt gebruikt voor woningen. Helsinki is zeer sterk bezig met stadsverdichting en heeft een uitgebreid masterplan om geen nieuwe openbare ruimte meer in te nemen. Het wil ook het autogebruik sterk terugdringen. Hier is men dus al begonnen aan de toekomst en wacht men niet tot 2050 om een betonstop te overwegen

Aan het station zijn ze dan weer bezig met het bouwen van een oplaadstation voor electrische bussen. De energie hiervoor is echter niet altijd even proper. Kernenergie, kolencentrales in Helsinki en het verbranden van biomassa zijn de voornaamste energiebronnen. Hoewel er een deelsysteem is waardoor de Finnen propere energie van Zweden en Noorwegen kunnen gebruiken willen ze ook hun eigen energieproductie behouden.

De kolencentrales die ook de verwarming van helsinki voorzien zullen op termijn moeten sluiten van Europa. Nieuwe alternatieven dienen zich dus aan. Het heil wil men zoeken in zonne-energie. Windenergie heeft een negatief imago wegens mogelijke geluidsoverlast en schade voor de vogels. Ook in Finland bestaan er nog oude gedachten en vooroordelen.

IMG_2430

Na een verjaardagstaart en een avondje pintelieren met twee Aalsterse vrienden ben ik de dag erna vertrokken naar Turku waar ik de boot zou nemen naar Stockholm.
Onderweg heb ik kunnen genieten van het heerlijk zomerzonnetje en super fietsinfrastructuur, fietstunnels, niet 1 maar tientallen, brede fietspaden en zelf een heus rondpunt enkel voor fietsers en voetgangers. Dit om zoveel mogelijk conflictsituaties te vermijden. Een waar voorbeeld voor ons Belgen waar we tunnels bouwen voor de doorstroming van de auto’s en als er nog wat beton overschiet de fietsers en voetgangers er ook eentje geven maar de aansluiting dan weer levensgevaarlijk maken.
Ook heb ik onmiddellijk kunnen gebruikmaken van mijn verjaardagscadeautje, met 7 visjes als vangst.

IMG_2465

Na een mooie avond met vallende sterren heb ik koers gezet naar Turku en met iets meer dan 6000 km op de teller heb ik hier mijn meest noordelijke punt bereikt. Vanaf nu zal ieder km me dichter bij huis brengen, genietend van Scandinavie.

 

 

Oost Europa

Wit-Rusland & Oekraine,

DSC_0891

Ik zou het bijna vergeten vermelden, maar voor mijn bezoek aan Tjernobyl ben ik even buiten de Eu geweest. Meer bepaald Wit-rusland & Oekraine. Een toertje van om en bij de 1000 km extra. Door bossen, weilanden en laaaaaange vlakke wegen.

DSC_0894

Na polen wou ik op 1 dagje door wit-Rusland fietsen naar Oekraine toe. Dit was echter buiten de grenswachten gerekend. Na eerst nog een stuk Bialowiezawoud te hebben gedaan zette ik in een rechte lijn koers naar de grens met Oekraine. Na een tripje van 130 km kom ik op 8 km van de grens een controlepost tegen en wordt ik tegengehouden. Geen van de militairen spreekt Engels dus met handen en voeten leggen ze me uit dat ik moet wachten. Er komt iemand van het bureau, die me uitleg zal geven. Na een uurtje wachten blijkt dat ik de grens niet over mag. Enkel Oekraïners en Wit-Russen mogen de grens passeren. Ik moet 80 km rondrijden waar ook buitenlanders de grens over mogen. Als ik vraag waarom, is de reactie “because it is a rule”. Geen discussie mogelijk. Dus rondfietsen maar.

IMG_1651

Nu ja, dit gaf me wat extra tijd om het land te verkennen. Eens je de hoofdweg verlaat ga je 30 jaar terug in de tijd. Zowel in oekraine als Wit-rusland. De asfaltwegen veranderen of in zandweggetjes ofwel in putten met af en toe een stukje asfalt tussen.

De huisjes bestaan vooral uit hout met asbestlagen. En auto s zie je er nauwelijks. Eerder fietsen, brommertjes of paard en kar.

 

De bevolking hier is vaak zo arm de ze zich geen auto kunnen veroorloven. Overleven is hier dan ook hun voornaamste bezorgdheid. Enkel de ortodoxe kerkjes zijn vol kleur, en goed onderhouden

 

Een voordeel was wel dat je prachtige kampeerplekjes kan vinden. Langs een riviertje, meertje, weiland,..

Af en toe ben je omsingeld door een oma die haar koeien naar huis brengt. Ben je een attractie voor de plaatselijke jeugd. Maar zie je ook overal beversporen, een visser die je eten wil aanbieden of een prachtige zonsondergang.


De warme droge dagen werden telkens afgewisseld met een knallend onweer. Dit maakte de uren slaap redelijk beperkt. Maar de mensen waren zeer vriendelijk! Zo werd ik op een van mijn dagen voorbijgefietst en uitgenodigd om wit-russische specialiteiten te komen eten. Nadien mocht ik dan mijn tentje opzetten in de tuin.

Nu nog even de grenscontrole zelf. 7 controles zijn er nodig. Gelukkig kan ik met de fiets de lange files passeren want anders sta je daar menig uur te koekeloeren. Zo bleek voor de 150 km van Minsk naar de grens via de grote weg incluis grenscontrole dat ik met de fiets even lang onderweg was dan een personenwagen.
Bij de controle telkens hetzelfde patroon. Eerst paspoortcontrole en een briefje. Dan paspoortcontrole en een stempel op het briefje. Derde stap paspoortcontrole, briefje afgeven en stempel in het paspoort + controle van de bagage. En dan 4e controle van het paspoort voorbij de grenspost en dan het zelfde patroon om het volgende land binnen te mogen. Lang leve Shengen.

Na het platteland: de steden. Vaak via grote wegen, halve autostrades waar je bijna niets van verkeer hebt. Vanaf 50 km van de stad kan je beginnen spreken van drukte en dan ook oppassen geblazen. Fietsers zijn daar zeer zeldzaam en je moet dus wel wat uitkijken hoe de automobilisten met jou omgaan. Slalommen, stoppen, starten maar nadat de eerste schrik om overreden te worden weg is eigenlijk wel nog tof.
Net voor ik Kiev binnenkwam ben ik nog even gast geweest op een huwelijk, de bruid en de bruidegom vonden wat ik deed prachtig en boden me eten en een glaasje aan.

IMG_1725

Dan Kiev zelf, op vlak van mobiliteit pure chaos. Een rondpunt is geen rondpunt maar ligt gewoon midden op het kruispunt en je moet er links van rijden. Een pechstrook, nu ja dat is gewoon een extra rijstrook om in te halen. En links of rechts inhalen maakt geen verschil. Zo snel mogelijk, dat is het doel.

De stad is wel volledig anders dan het platteland, hier is de 21ste eeuw wel ingetreden. Overal dure auto’s, veel winkels terrasjes, marktjes,… Sinds de revolutie een aantal jaar terug heeft Kiev een omslag gemaakt naar een westerse stad en iedereen wil hip zijn, fixies inclusief. Na wat zoeken vond ik ook enkele veggi restaurantjes. Maar echt milieuvriendelijk kan je ze daar niet noemen. Ze hebben een gigantisch afvalprobleem. En sorteren kennen ze niet. Bijna alle energie is er ook nucleair. De stad zelf is wel heel toeristisch en staat vol gouden koepels en kloosters. En het is er spotgoedkoop. Van de oorlog met Rusland merk je weinig tot niets buiten hier en daar een Oekraïner die mijn mening vraagt over Poetin.

Na Oekraïne ben ik opnieuw naar Wit-Rusland getrokken. Dit om Minsk te bezoeken waar een oude studiegenoot woont. De stad is volledig verschillend van Kiev. Communistische gebouwen , niets van fietsers, autostrades die dwars door de stad lopen en veel minder kleurrijk. Het land wordt ook geleid door een dictator die ten midden van de crisis een duur paleis voor zichzelf liet bouwen. Op de rivier in het midden van de stad toonde het leger net zijn kunstjes, hun uniformen doen nog denken aan de Sovjettijd. Evenals een van de laatst overgebleven standbeelden van Lenin. Wel hebben ze de rivier bewust natuurlijk ingericht om zo paarplaatsen voor vissen en watervogels te voorzien. Veel van het groen in de stad is echter aan het verdwijnen voor woontorens die overal als paddenstoelen uit de grond schieten. Het is een stad in volle groei en ontwikkeling, maar mist toch enige gezelligheid.

En nu op naar de Baltische staten.

DSC_0890

Tsjernobyl

iTsjernobyl

IMG_1950

Gisteren ben ik een hele dag in Tsjernobyl geweest. 31 jaar na de kernramp is er nog steeds een veiligheidsperimeter van 30 km rond de centrale. Ook de problemen van de nazorg zijn nog helemaal niet weg, integendeel.
Voor mezelf was het bezoek toch wat met een klein hartje. Mede door de straling en het risico ervan. Maar het was ook een doel om het hele verhaal rond de ramp en de gevaren ervan opnieuw in de aandacht te brengen.

IMG_1966

Voor een bezoek aan de site moest ik op voorhand een tour boeken bij een van de officiële organisaties. Een beetje als een toeristische attractie. Dit gaf een zeer raar gevoel, zeker gezien de historie en het drama op de site. Het was wat vergelijkbaar met Auschwitz dat ik vorig jaar heb bezocht. Alsof mensen dit doen om van hun ‘must-see’-lijstje te schrappen en voor extreme activiteiten. Alsof het hele verhaal achter de gebeurtenissen minder belangrijk is.

IMG_1916

Nu de dag zelf, na een paar uurtjes rijden en na wat passpoortcontroles zijn we de beveiligde zone binnengereden.
Meer dan 100000 mensen hebben deze in de dagen na de ramp moeten verlaten. En hun huizen staan er nog zoals 31 jaar geleden.
Enkel de natuur heeft de plek terug ingenomen. Verstopt tussen bossen en struiken en deels ingestort zie je straten, dorpjes alsof de tijd heeft stilgestaan.


Inwoners die dachten maar enkele dagen weg te zijn na de ramp zijn nooit meer mogen terugkeren. Of enkel de laatste jaren om wat graven van familieleden te bezoeken, na heel wat papierwerk.

IMG_2018

Onderweg naar de centrale zijn we ook een oude Sovjetradar gepasseerd. Verstopt in de bossen in tijden van koude oorlog, om raketten van de Amerikanen waar te nemen. De radar is door de nucleaire ramp echter nooit volledig operationeel geraakt, want was nog in testfase. Maar de constructie die 150m hoog en 700m lang is, is wel zeer imposant. Een relict uit het Sovjettijdperk.

IMG_1920

Na het dorpje Chetnobyl te zijn gepasseerd (dat niet zoveel voorstelde), zijn we richting de centrale zelf gereden. Deze bestaat uit 6 reactoren. 5&6 die in aanbouw waren voor de ramp. 1,2 &3 die tot begin de jaren 2000 nog operationeel waren. En dan reactor 4, waar de ontploffing heeft plaatsgevonden. Het oorspronkelijke plan was om naar 8, mogelijks zelfs 10 reactoren te gaan. De ramp van 26 april 1986 heeft daar echter anders over beslist. De reactor zelf is sinds een paar maand afgesloten met een 2e definitieve sarcofaag, gebouwd door de Fransen. (Kostenplaatje, 1 miljard). En zou de reactor en omgeving definitief moeten beschermen tegen de straling.

IMG_1964

De ramp zelf, gelukkig waren er de Zweden, want anders hadden we er mogelijks nooit van geweten. Ook de bewoners van de omgeving en van het stadje Pripyat zelf zijn pas een dag na de ramp geëvacueerd. Dit omdat de Sovjets de impact van de ramp danig onderschat hebben. De eerste weken, maanden na de ramp was het een hels karwei om de beveiligde zone schoon te maken en de reactor af te schermen met een eerste sarcofaag. Niet minder dan 500 000 Sovjets zijn hier voor aangesteld.

IMG_1914

Al dan niet met weet van de risico’s en onder lichte dwang. Omdat robots het begaven onder de hoge straling, hadden soldaten de taak om de zone kort bij de reactor op te kuisen. Alle constructies zijn afgespoeld en de bodem is bedekt onder een propere laag grond. Enkele dorpen zijn volledig met de grond gelijk gemaakt en begraven om de stralingsimpact te beperken. De kost voor dit helse karwei is bijna niet te schatten. Zowel financieel als qua mensenlevens. 4000 tot 50 000 doden, niemand weet het officieel. Wel weten we dat de nazorg en bescherming nog helemaal niet afgerond zijn.


Er is het risico op bosbranden en het vrijkomen van radioactieve deeltjes daardoor. De bodem die langzaamaan zinkt en in de toekomst in contact zal komen met het grondwater en dit mogelijks kan vervuilen voor miljoenen inwoners,…
Maar er zijn ook nieuwe plannen. Zo gaat er op een deel van de site een zonnepanelenpark gebouwd worden in totaal voor 1000mw. Dit zal gebruik maken van de kabels en elektriciteitsleidingen van de nucleaire site.

image

Dan was er nog als laatste het dorpje Pripyat. Een stadje van 50 000 inwoners op slechts 3 km van de centrale. Helemaal nieuw en een voorbeeldstad voor de Sovjets. Nu helemaal verwilderd en achtergelaten als spookstad. Een speeltuin in aanbouw is nu een overgroeid park.


Een nieuw sportstadium is nu een bos met aan de rand een tribune verstopt in de bomen. De vele woonblokken zitten verstopt tussen de bomen en zie je bijna niet meer staan. Er is het zwembad, of het basketbalveldje dat nu half ingezakt is of leeg staat. Echt raar, een volledige spookstad waar de natuur en wilde dieren opnieuw haar plaats heeft ingenomen. Alsof de tijd is blijven stilstaan en de klok plots is bevroren.

We dragen ook een zeer grote verantwoordelijkheid naar toekomstige generaties. Willen we hen echt honderden en of duizenden jaren opzadelen met de problemen van ons nucleair afval? Afval dat we in enkele decennia hebben geproduceerd?
Er zijn voldoende alternatieven en onze centrales hebben gewoon echt hun houdbaarheidsdatum bereikt. Laat ons lessen trekken uit Tsjernobyl en geen onnodige risico’s nemen maar deze geleidelijk afbouwen en kiezen voor alternatieven.

IMG_1940

En nu op naar Minsk and going north!